5 . كشف اختلاف سوم ماه كه به « وارياسيون » موسوم است غالبا به « تيكو براهه » منجم شهير دانماركى نسبت مىدهند ، امّا در 1835 م سديو در ضمن مقاله‌اى با عنوان « كشف وارياسيون توسط ابو الوفاء ، منجم سدهء دهم ميلادى » بخش‌هايى از مجسطى بوزجانى را همراه ترجمهء فرانسهء آن منتشر ساخت كه به نظر وى مفهوم وارياسيون مدت‌ها پيش از تيكو براهه در آن مطرح شده است . بوزجانى در مقاله مربوط به ماه مجسطى ، در فصل دهم نوشته است : اختلاف سومى براى ماه يافته مىشود كه اختلاف محاذات نام دارد و آن وقتى رخ مىدهد كه مركز فلك تدوير ميان بعد ابعد و بعد اقرب فلك خارج مركز باشد ، و اين حالت بيشتر در مواقعى روى مىدهد كه ماه نزديك به حالت تثليث يا تسديس از خورشيد باشد ( يعنى زاويه ماه ، زمين ، خورشيد برابر يك سوم ( 3 / 1 ) يا يك ششم ( 6 / 1 ) كل دايره باشد ، و ما اين حالت را هنگامى كه خورشيد در كنار ماه ( مقارنه ) يا روبه‌روى آن ( تقابل ، مقابله ) باشد و نيز در هنگام تربيع نيافتيم . گفتنى است برخى در كشف اختلاف سوم ( وارياسيون ) توسط بوزجانى دغدغه دارند . آثار موجود بوزجانى 1 . « اقامة البرهان على الدوائر من الفلك من قوس النهار و ارتفاع نصف النهار و ارتفاع الوقت » رساله‌اى است مختصر كه به درخواست ابو على احمد بن على بن سكّر نوشته است . 2 . ترتيب عدد الوفق فى المربعات ، كه به چگونگى تنظيم مربع‌هاى وفقى يا سحرآميز ( كه در آنها مجموع اعداد مندرج در هر سطر ، هر ستون و هر دو قطر با يكديگر برابر است ) اختصاص دارد ، فخر رازى از اين رساله استفاده كرده و نام برده است .